Οστεοπόρωση & Νόσος Paget
Κατευθυντήριες Οδηγίες Υπ. Υγείας 2025
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Αξιολόγηση Κινδύνου - FRAX
Παράγοντες κινδύνου & κριθήρια έναρξης θεραπείας
Παράγοντες Κινδύνου FRAX
- Ηλικία (αυξάνει τον κίνδυνο)
- Φύλο (γυναίκες υψηλότερος κίνδυνος)
- Χαμηλό BMI (<19 kg/m²)
- Προηγούμενο κάταγμα (χαμηλής ενέργειας)
- Κάταγμα ισχίου γονέα
- Κάπνισμα (ενεργό ή πρώην)
- Αλκοόλ >3 μονάδες/ημέρα
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Δευτεροπαθής οστεοπόρωση:
- Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
- Υπερθυρεοειδισμός
- Χρόνια νεφρική νόσος
- Κοιλιοκάκη
- Μακροχρόνια χρήση GCs
Κριτήρια Έναρξης Θεραπείας
Κάταγμα Ισχίου
10-ετίας κίνδυνος >3%
Σπονδυλικό Κάταγμα
10-ετίας κίνδυνος >20%
ΒΑΣΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Βασική Θεραπεία
Ασβέστιο, Βιταμίνη D, Άσκηση, Πρόληψη πτώσεων
Πρόσληψη Ασβεστίου
1000-1200 mg/ημέρα
Συνιστάται πρόσληψη από διατροφή. Συμπληρώματα μόνο αν ανεπαρκής διατροφική πρόσληψη.
Βιταμίνη D
800-2000 IU/ημέρα
Στόχος 25(OH)D >30 ng/mL. Μέτρηση σε ασθενείς με ανεπάρκεια.
Τρόπος Ζωής
- Άσκηση: Τακτική σωματική δραστηριότητα (βάδιση, αντιστάσεις) ≥150 λεπτά/εβδομάδα
- Πρόληψη πτώσεων: Έλεγχος όρασης, αποφυγή κατασταλτικών φαρμάκων, ασφαλές περιβάλλον
- Διακοπή καπνίσματος
- Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Αντιοστεοπορωτική Θεραπεία
Βισφοσφονικά, Denosumab, Teriparatide, Romosozumab
Βισφοσφονικά
| Φάρμακο | Δοσολογία | Οδός | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| Αλενδρονάτη (Alendronate) | 70mg/εβδομαδιαίως | PO | Πρώτη δόση νηστείας, όρθια 30 λεπτά |
| Ρισεδρονάτη (Risedronate) | 35mg/εβδ ή 150mg/μήνα | PO | Εβδομαδιαία ή μηνιαία δοσολογία |
| Ιβανδρονάτη (Ibandronate) | 150mg/μήνα ή 3mg/3μηνες | PO ή IV | Εναλλακτικά ενδοφλεβίως |
| Ζολενδρονικό οξύ (Zoledronic acid) | 5mg/έτος | IV | Ετήσια έγχυση, για σοβαρή ΟΠ |
Άλλα Φάρμακα
| Φάρμακο | Δοσολογία | Οδός | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| Denosumab | 60mg κάθε 6 μήνες | SC | ⚠️ Διακοπή χωρίς bisphosphonate → rebound πολλαπλών καταγμάτων |
| Teriparatide | 20μg/ημέρα | SC | Μέγιστη διάρκεια 24 μήνες → ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ antiresorptive μετά |
| Romosozumab | 210mg/μήνα × 12 μήνες | SC | ⚠️ Αντένδειξη σε πρόσφατο ΑΕΕ/ΟΕΜ (<12 μήνες) · ακολουθεί antiresorptive |
Στρατηγική "Drug Holiday" — Βισφοσφονικά
- Oral (αλενδρονάτη/ρισεδρονάτη): Διακοπή μετά 5 χρόνια αν T-score >-2.5 και χωρίς νέα κατάγματα
- Ζολεδρονικό οξύ: Διακοπή μετά 3 ετήσιες εγχύσεις (χαμηλός κίνδυνος) ή 6 (υψηλός κίνδυνος)
- Επανεκτίμηση κάθε 2-3 χρόνια κατά τη διακοπή
Κορτικοστεροειδής Οστεοπόρωση (GIO)
- Prednisolone ≥5mg/ημέρα για >3 μήνες → άμεση έναρξη βισφοσφονικού
- Χαμηλότερο κατώφλι θεραπείας: T-score <-1.5 (vs -2.5 στη μεταεμμηνοπαυσιακή)
- Ζολεδρονικό οξύ 1η επιλογή αν σοβαρή ΟΠ ή δυσανεξία PO
ΝΟΣΟΣ PAGET
Νόσος Paget
Διάγνωση & Θεραπεία
Διάγνωση
- Αυξημένη αλκαλική φωσφατάση (ALP) - δείκτης νόσου
- Ακτινολογικά ευρήματα:
- Οστεολυτικές βλάβες
- Υπερτροφία οστικού ιστού
- Αποδιοργάνωση φλοιού
- Σπινθηρογράφημα οστών - για εντόπιση νόσου
Θεραπεία
- Ζολενδρονικό οξύ: 5mg IV εφάπαξ ή επανάληψη
- Αλενδρονάτη: 40mg/ημέρα για 6 μήνες
- Ρισεδρονάτη: 30mg/ημέρα για 2 μήνες
Στόχος θεραπείας: Μείωση ALP >80% της αρχικής τιμής
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
Παρακολούθηση
DEXA, βιοχημικοί δείκτες, συμμόρφωση
DEXA
Κάθε 1-2 έτη
Μέτρηση οσφύος & ισχίου
Βιοχημικοί Δείκτες
ALP, Οστικός Ιστός
Για αξιολόγηση ανταπόκρισης
Συμμόρφωση
Τακτική Αξιολόγηση
Ενημέρωση ασθενούς για σημασία συμμόρφωσης
Σημείωση: Η παρακολούθηση πρέπει να είναι εξατομικευμένη ανάλογα με τη σοβαρότητα της νόσου, την ηλικία του ασθενούς και την ανταπόκριση στη θεραπεία.