←

Αντιβιοτικά

clinio.gr
Αναζήτηση σε όλο το site

Αρτηριακή Υπέρταση 2024

Θεραπευτικό Πρωτόκολλο Συνταγογράφησης 2024

ΔΙΑΓΝΩΣΗ & ΟΡΙΑ
Ορισμός & Ταξινόμηση Αρτηριακής Πίεσης
Όρια μετρήσεων στο ιατρείο, στο σπίτι και holter 24ώρου (Πίν. 1 & 2)

Ταξινόμηση μετρήσεων στο Ιατρείο

ΚατηγορίαΣυστολική / Διαστολική (mmHg)
Ιδανική<120 και <80
Φυσιολογική120-129 και 80-84
Υψηλή-Φυσιολογική130-139 ή/και 85-89
Υπέρταση Βαθμού 1140-159 ή/και 90-99
Υπέρταση Βαθμού 2160-179 ή/και 100-109
Υπέρταση Βαθμού 3≥180 ή/και ≥110
Μεμονωμένη Συστολική≥140 και <90
Μεμονωμένη Διαστολική<140 και ≥90

Όρια Υπέρτασης Εκτός Ιατρείου

Μέθοδος ΜέτρησηςΌριο Διάγνωσης (mmHg)
24ωρη Καταγραφή (Holter)
- Μέση όλου του 24ώρου≥130 ή/και ≥80
- Μέση Ημέρας≥135 ή/και ≥85
- Μέση Νύχτας≥120 ή/και ≥70
Μετρήσεις στο Σπίτι≥135 ή/και ≥85
Χρησιμοποιούνται για την ανεύρεση «Υπέρτασης λευκής μπλούζας» (αυξημένη μόνο στο ιατρείο) και «Συγκαλυμμένης υπέρτασης» (φυσιολογική στο ιατρείο, αυξημένη εκτός).
SCORE ΚΙΝΔΥΝΟΥ & ΒΛΑΒΕΣ (ΒΟΣΥ)
Ταξινόμηση Καρδιαγγειακού Κινδύνου & Οργάνων-Στόχων
Πώς διαστρωματώνεται ο κίνδυνος: SCORE2, Ασθενείς ΒΟΣΥ, ΧΝΝ, ΣΝ (Πίν. 3 & 4)
  • Παράγοντες SCORE2: Άνδρες, Ηλικία, Συστολική ΑΠ, Κάπνισμα, Ολική/HDL Χοληστερόλη.
  • Νεότεροι Παράγοντες ενίσχυσης: Lp(a), Διαβήτης, Ανοσοφλεγμονώδη, Παχυσαρκία, Οικογ. Ιστορικό, Υπνική άπνοια, MASLD, Ουρικό οξύ, Ταχυκαρδία (>80).

Ασυμπτωματική Βλάβη Οργάνων (ΒΟΣΥ)

  • PWV (Ταχύτητα σφυγμικού κύματος) > 10 m/s ή Διαφορική Πίεση ≥60 σε ηλικιωμένους.
  • Υπερτροφία Αριστερής Κοιλίας (LVH): ΗΚΓ (Sokolow-Lyon >35mm, Cornell >2440 mm*ms) ή Υπέρηχος.
  • ABI (Σφύρο-βραχιόνιος) < 0.9.
  • Μικρολευκωματινουρία: (30-300 mg/24h ή λόγος UACR 30-300 mg/g).
  • ΧΝΝ Σταδίου 3: eGFR 30-59 ml/min.
  • Αμφιβληστροειδοπάθεια: Στάδιο III-IV.
  • Αθηρωματική πλάκα (μη αιμοδυναμικά σημαντική) ή Υψηλό Calcium Score.

Εγκατεστημένη CV Ή Νεφρική Νόσος

  • Coronary Artery Disease (ΣΝ): Έμφραγμα, Στηθάγχη, CABG/PCI.
  • Stroke (ΑΕΕ): Ισχαιμικό, Παροδικό.
  • Αθηρωματική Πλάκα: ≥50% στένωση.
  • Heart Failure (ΚΑ): Μειωμένο ή διατηρημένο LVEF.
  • PAD: Περιφερική αρτηριοπάθεια.
  • ΧΝΝ Σταδίου 4-5: eGFR <30 ml/min ή Πρωτεϊνουρία >300 mg/24h.
  • Κολπική Μαρμαρυγή (AF).

Μήτρα Συνολικού Καρδιαγγειακού Κινδύνου

Συννοσηρότητες / Παράγοντες Υψηλή-Φυσιολογική (130-139 / 85-89) Βαθμός 1 (140-159 / 90-99) Βαθμός 2 (160-179 / 100-109) Βαθμός 3 (≥180 / ≥110)
Χωρίς παράγοντεςΧαμηλόςΧαμηλόςΜέσοςΥψηλός
1 ή 2 παραγ. κινδύνουΧαμηλόςΜέσοςΜέσος - ΥψηλόςΥψηλός
≥3 παραγ. κινδύνουΧαμ-ΜέσοςΜέσος - ΥψηλόςΥψηλόςΥψηλός
ΒΟΣΥ, ή ΧΝΝ 3, ή ΔιαβήτηςΜέσος-ΥψηλόςΥψηλόςΥψηλόςΥψηλός
Εγκατεστημένη CV Νόσος, ή ΧΝΝ ≥4Πολύ ΥψηλόςΠολύ ΥψηλόςΠολύ ΥψηλόςΠολύ Υψηλός
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΝΑΡΞΗΣ
Πότε αρχίζουμε φάρμακα & Ποιοι είναι οι Στόχοι;
Πίνακας 6: Αποφάσεις Θεραπείας + Κεφάλαιο 5: Στόχοι

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Ηλικία < 80 ετών
120-129 / 70-79 mm Hg
Εφόσον είναι καλά ανεκτή
Ηλικία ≥ 80 ετών
130-139 / <80 mm Hg
Σε καλή σωματική/νοητική κατάσταση

Πότε ξεκινάμε Φαρμακευτική Θεραπεία;

Υψηλή-Φυσιολογική (130-139 / 85-89) Υπέρταση Βαθμού 1 (140-159 / 90-99) Υπέρταση Βαθμού 2-3 (≥160 / ≥100)
ΦΑΡΜΑΚΑ ΜΟΝΟ ΑΝ:
  • Πολύ υψηλός κίνδυνος (π.χ. Στεφανιαία Νόσος).
  • Συγκαλυμμένη Υπέρταση.
*(Όλοι οι άλλοι: Αλλαγή Τρόπου Ζωής)*
Υψηλός / Πολύ Υψηλός Κίνδυνος ή ΣΝ / Συγκαλυμμένη:
ΑΜΕΣΗ ΕΝΑΡΞΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ
Χαμηλός / Μέσος Κίνδυνος:
ΕΝΑΡΞΗ ΑΝ η ΑΠ ≥150/95 Ή
μετά από 3-6 μήνες υγιεινοδιαιτητικής παρέμβασης η ΑΠ παραμένει 140-149/90-94.
ΑΜΕΣΗ ΕΝΑΡΞΗ
ΣΕ ΟΛΟΥΣ!
(Μαζί με αλλαγή τρόπου ζωής)
Ηλικιωμένοι ≥80: Έναρξη σε Συστολική ΑΠ ≥160 mmHg. Εάν εξαιρετική σωματική/νοητική κατάσταση και καλή προσδοκία ζωής, μπορεί με προσοχή ≥140.
Επιβεβαίωση Διάγνωσης: Σε βαθμό 1 χαμηλού/μέτριου κινδύνου η αυξημένη ΑΠ πρέπει να επιβεβαιωθεί σε 2-3 επισκέψεις πριν την έναρξη φαρμάκων, με αποκλεισμό «υπέρτασης λευκής μπλούζας» (ABPM/οικίας).
Υπέρταση Λευκής Μπλούζας (χωρίς θεραπεία): Παρακολούθηση 1 φορά/έτος με ABPM ή μετρήσεις οικίας. Αλλαγή τρόπου ζωής · ενδεχόμενη έναρξη φαρμάκων εάν αναπτυχθεί βλάβη οργάνου ή επιμένει αυξημένος κίνδυνος.
ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ
Αλγόριθμος Αντιυπερτασικής Αγωγής
Ποια δίνουμε (ΑΜΕΑ/ΑΥΑ/ΑΔΑ/Διουρ.), Οι διπλοί συνδυασμοί και η Ανθεκτική Υπέρταση

Γενικοί Κανόνες (1ης Γραμμής)

  • Οι 4 βασικές κατηγορίες: ΑΜΕΑ (ACEi) — , · ΑΥΑ (ARBs) — , · ΑΔΑ (CCBs) — · Διουρητικά — .
  • Β-Αποκλειστές: — Δίνονται ως 1η γραμμή ΜΟΝΟ αν υπάρχει ειδική ένδειξη (Καρδιακή Ανεπάρκεια, στηθάγχη, post-MI, AF/ταχυκαρδία). Σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο ΣΔ προτιμούνται αγγειοδιασταλτικοί β-αποκλειστές (καρβεδιλόλη, νεμπιβολόλη).
  • Απαιτούνται ~4 εβδομάδες για πλήρη δράση. Εάν δεν επιτευχθεί στόχος, τιτλοποιούμε ή προσθέτουμε φάρμακο. Επί ανεπιθύμητων ενεργειών ή πολύ μικρής αντιυπερτασικής δράσης → αντικατάσταση φαρμάκου.
  • ΠΟΤΕ μην συνδυάζετε ΑΜΕΑ με ΑΥΑ.
  • ΠΟΤΕ Β-αποκλειστή με μη-διυδροπυριδινικό ΑΔΑ (Βεραπαμίλη / Διλτιαζέμη) — εκτός αν χρειάζεται έλεγχος συχνότητας σε μόνιμη κολπική μαρμαρυγή.

Έναρξη με ΔΙΠΛΟ Συνδυασμό

Συστήνεται σε άτομα <80 ετών με Υψηλό/Πολύ Υψηλό κίνδυνο Ή Συστολική ≥150 ή/και Διαστολική ≥95.

Προτεινόμενοι Συνδυασμοί:
  1. ΑΜΕΑ + ΑΔΑ
  2. ΑΥΑ + ΑΔΑ
  3. ΑΜΕΑ + Διουρητικό
  4. ΑΥΑ + Διουρητικό
Προσοχή: Β-αποκλειστής + Διουρητικό αυξάνει κίνδυνο Σακχ. Διαβήτη.

Βήμα 2: Τριπλός Συνδυασμός

Όταν ο διπλός αποτύχει στις μέγιστες δόσεις. Πρέπει να περιλαμβάνει Διουρητικό.

( ΑΜΕΑ ή ΑΥΑ ) + ΑΔΑ + Διουρητικό

Ανθεκτική Υπέρταση (Βήμα 3+)

Ορίζεται ως αρρύθμιστη ΑΠ υπό τριπλή θεραπεία σε πλήρεις δόσεις (συμπερ. διουρητικού). Αποκλείστε πρώτα την υπέρταση λευκής μπλούζας ή δευτεροπαθή υπέρταση!

Εάν eGFR ≥ 30 (Καλή Νεφρική Φιλτράρισμα)
+ Σπιρονολακτόνη (μικρή δόση)
Επί μη ανοχής: Επλερενόνη . Άλλες επιλογές: α1/β-αποκλειστές, κεντρ. δράσης.
Εάν eGFR < 30 (ΧΝΝ 4-5)
+
Και έπειτα χλωροθαλιδόνη, β/α1-αποκλειστές ή κεντρικής δράσης.
Οι ασθενείς αυτοί παραπέμπονται σε Ειδικά Ιατρεία.
ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ & ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ
Ποιος παίρνει τι; (Πίνακες 8 & 9)
Ειδικές Συννοσηρότητες & Απόλυτες Αντενδείξεις Φαρμάκων

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ CAD/ΝΟΣΗΜΑΤΑ (Πίν. 8)

  • Καρδιακή Ανεπάρκεια: ΑΜΕΑ, ΑΥΑ, β-Αποκλειστές, Ανταγων. Αλδοστερόνης, Διουρητικά.
  • Έμφραγμα / Στηθάγχη: β-Αποκλειστές, ΑΜΕΑ/ΑΥΑ (στο έμφραγμα), ΑΔΑ (στηθάγχη).
  • Κολπική Μαρμαρυγή — Πρόληψη: ΑΜΕΑ, ΑΥΑ, β-Αποκλειστές, Ανταγων. Αλδοστερόνης.
  • Κολπική Μαρμαρυγή — Έλεγχος Συχνότητας: β-Αποκλειστές, μη-διυδροπυριδινικοί ΑΔΑ.
  • Αγγειακό Εγκεφαλικό: ΟΛΑ τα φάρμακα είναι δεκτά.
  • Ασυμπτ. Υπερτροφία ΑΚ (LVH): ΑΜΕΑ, ΑΥΑ, ΑΔΑ.
  • Ασυμπτ. Αθηροσκλήρωση: ΑΜΕΑ, ΑΔΑ.
  • Σακχαρώδης Διαβήτης & Νεφροπάθεια / Λευκωματινουρία: ΑΜΕΑ, ΑΥΑ (Προστασία νεφρών).
  • Μεταβολικό Σύνδρομο: ΑΜΕΑ, ΑΥΑ, ΑΔΑ (αποφυγή θειαζιδικών + β-αποκλειστών).
  • Περιφερική Αρτηριοπάθεια (PAD): ΑΜΕΑ, ΑΔΑ.
  • Ανεύρυσμα Αορτής: β-Αποκλειστές.
  • Με Isolated Systolic HTN (Ηλικιωμένοι): Διουρητικά, ΑΔΑ.
  • Μαύρη Φυλή: Διουρητικά, ΑΔΑ.
  • Εγκυμοσύνη: Μεθυλντόπα, β-Αποκλειστές, ΑΔΑ (διυδροπ.). ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΝΤΑΙ ΑΜΕΑ/ΑΥΑ.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ (Πίν. 9)

ΚατηγορίαΑπόλυτες ΑντενδείξειςΣχετικές Αντενδείξεις (Πιθανές)
Θειαζιδικά ΔιουρητικάΟυρική ΑρθρίτιδαΕγκυμοσύνη, Μεταβολικό, Διαταραχή Γλυκόζης, Υποκαλιαιμία, Υπερασβεστιαιμία
Β-ΑποκλειστέςΆσθμα, Κολποκοιλιακός Αποκλεισμός (2-3), Βραδυκαρδία (<60)Μεταβολικό, Διαταραχή Γλυκόζης, Αθλητές (μειωμένη αντοχή)
ΑΔΑ (Διυδροπυριδίνες)
(Π.χ. Αμλοδιπίνη )		Χωρίς απόλυτεςΤαχυαρρυθμίες, Προϋπάρχον σοβαρό οίδημα κάτω άκρων
ΑΔΑ (Μη-Διυδρ.)
(Π.χ. Βεραπαμίλη , Διλτιαζέμη )		AV Block (2-3), Σοβαρή Καρδ. Ανεπάρκεια (EF<40%), ΒραδυκαρδίαΔυσκοιλιότητα
ΑΜΕΑ / ΑΥΑΕγκυμοσύνη, Αγγειοοίδημα(ΑΜΕΑ), Αμφοτερόπλευρη στένωση νεφρικών αρτηριών, Υπερκαλιαιμία (>5.5)Πιθανότητα εγκυμοσύνης χωρίς αξιόπιστη αντισύλληψη
ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗΣ & LABS
Δευτεροπαθής Υπέρταση & Εργαστηριακή Παρακολούθηση
Πότε αποκλείουμε δευτεροπαθή αιτία + χρονοδιάγραμμα εξετάσεων

Δευτεροπαθής Υπέρταση — Πότε να υποψιαστούμε

  • Νεαρή ηλικία (<40 ετών), ιδίως γυναίκες
  • Ανθεκτική υπέρταση παρά τριπλή αγωγή
  • Αιφνίδια επιδείνωση σε προηγουμένως καλά ρυθμισμένο ασθενή
  • Σημαντική υπέρταση σε παιδί/έφηβο
  • Κλινικές ενδείξεις: εφίδρωση/επεισόδια, σφύγμα ή φύσημα κοιλιακών αρτηριών, υπογλυκαιμία, ΧΝΝ, υπερλδοστερονισμός
Παραπομπή σε Εξειδικευμένο Ιατρείο Υπέρτασης για περαιτέρω έλεγχο δευτεροπαθούς αιτίας.

Βασικός Εργαστηριακός Έλεγχος (Διάγνωση)

  • Γλυκόζη νηστείας, HbA1c
  • Ολική χοληστερόλη, HDL, LDL, Τριγλυκερίδια
  • Κρεατινίνη ορού — υπολογισμός eGFR
  • Ηλεκτρολύτες (Νάτριο, Κάλιο)
  • Ουρικό οξύ
  • Γενική Ούρων + λόγος UACR (αλβουμίνη/κρεατινίνη)
  • ΗΚΓ 12 απαγωγών
  • TSH (εάν ενδείκνυται)

Παρακολούθηση Υπό Θεραπεία

  • 4 εβδ. μετά έναρξη/αλλαγή: ΑΠ, Κρεατινίνη/eGFR, Κάλιο (ιδίως με ΑΜΕΑ/ΑΥΑ/Αντ. Αλδοστερόνης), Γλυκόζη (ιδίως με θειαζιδικά/β-αποκλειστές)
  • 3-6 μήνες: ΑΠ, επανεκτίμηση συμμόρφωσης, Κρεατινίνη, Κάλιο
  • Κάθε 12 μήνες (στόχος επιτεύχθηκε): ΑΠ, Κρεατινίνη/eGFR, Κάλιο, Γλυκόζη, Λιπιδαιμικό προφίλ, UACR
LIFESTYLE INTERVENTIONS
Αλλαγές στον Τρόπο Ζωής
Κεφάλαιο 6: Διατροφή, Άσκηση, Συνήθειες
  • Νάτριο (Αλάτι): Περιορισμός σε <5 g/ημέρα. Συστήνεται χρήση υποκατάστατων αλατιού (μερικώς KCL).
  • Κάλιο: Αύξηση κατανάλωσης (ΠΡΟΣΟΧΗ: εξαίρεση οι ασθενείς με σοβαρή ΧΝΝ).
  • Αλκοόλ: Ιδανικά διακοπή. Αλλιώς, άνδρες <14 ποτά/εβδομάδα, γυναίκες <8 ποτά/εβδομάδα.
  • Διατροφή DASH/Μεσογειακή: Αύξηση χλωρών λαχανικών, φρούτων, ψαριών, ξηρών καρπών. Γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά. Μείωση κόκκινου κρέατος.
  • Έλεγχος Βάρους: Στόχος BMI 20-25 kg/m². Περίμετρος μέσης <94 cm (άνδρες) και <80 cm (γυναίκες). Αποφυγή παχυσαρκίας (BMI >30).
  • Άσκηση: Τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας δυναμικής (αερόβιας) άσκησης 5-7 μέρες/εβδ. Προσθήκη δυναμικής αντίστασης 2-3 φ/εβδ και μείωση καθιστικής ζωής.
  • Κάπνισμα: Άμεση διακοπή. Σύσταση για προγράμματα υποστήριξης.