Νόσος Crohn

ΟΡΙΣΜΟΣ

1. Ορισμός & Επιδημιολογία

Ορισμός: Ιδιοπαθής Φλεγμονώδης Νόσος του Εντέρου (ΙΦΝΕ) που μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα.

Συχνότερη εντόπιση:

Λεπτό έντερο (30%)
Παχύ έντερο (25%)
Λεπτό + Παχύ (40%)

Σημαντικό: Το κάπνισμα συνδέεται με πιο επιθετικές μορφές - ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΑΙ!

ΚΛΙΝΙΚΗ

2. Κλινική Εικόνα & Διάγνωση

Κύρια συμπτώματα:

Διάρροια (συνήθως χωρίς αίμα)
Κοιλιακό άλγος
Απώλεια βάρους
Πυρετός
Αναιμία

Εξωεντερικές εκδηλώσεις (έως 50%):

Δέρμα: Ερύθημα οζώδες, ψωρίαση
Αρθρίτιδα, σπονδυλίτιδα
Οφθαλμοί: ραγοειδίτιδα
Ηπατοχολική νόσος

Διάγνωση: Συνδυασμός ιστορικού, εργαστηριακών, απεικονιστικών, ενδοσκόπησης & ιστολογίας

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

3. Ταξινόμηση κατά Μόντρεαλ

Ηλικία (A)	Εντόπιση (L)	Συμπεριφορά (B)
A1: <17 ετών	L1: Τελική ειλεΐτιδα	B1: Φλεγμονώδης
A2: 17-40 ετών	L2: Κολίτιδα	B2: Στενωτική
A3: >40 ετών	L3: Ειλεοκολίτιδα	B3: Διεισδυτική
	L4: Ανώτερο πεπτικό	+p: Περιεδρική νόσος

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

4. Θεραπευτική Αγωγή

Φαρμακευτικό οπλοστάσιο:

5-ASA: Μεσαλαμίνη, Σουλφασαλαζίνη (ήπια κολίτιδα Crohn — περιορισμένο όφελος στη νόσο λεπτού εντέρου)
Κορτικοστεροειδή: Βουδεσονίδη 9mg/ημέρα × 6-8 εβδομάδες (τελική ειλεΐτιδα/ανιόν κόλον, ήπια-μέτρια) · Πρεδνιζόνη 40-60mg/ημέρα (μέτρια-βαρειά)
Ανοσοκατασταλτικά: Αζαθειοπρίνη 2-2.5mg/kg · 6-MP 1-1.5mg/kg · Μεθοτρεξάτη 15-25mg/εβδομάδα SC/IM
Βιολογικά: Anti-TNF (Infliximab 5mg/kg W0,2,6 → q8w · Adalimumab 160/80mg → 40mg/2εβδ) · Anti-IL12/23 (Ustekinumab 6mg/kg IV → 90mg SC q8w) · Anti-α4β7 (Vedolizumab 300mg IV W0,2,6 → q8w)
JAK αναστολείς: Upadacitinib 45mg/ημέρα × 12 εβδομάδες επαγωγή → 30mg ή 15mg συντήρηση

⚠️ TPMT έλεγχος πριν την έναρξη θειοπουρινών (AZA/6-MP): Έλεγχος ενζυμικής δραστηριότητας ή γονοτύπου. Σε ανεπάρκεια TPMT → αντένδειξη (κίνδυνος οστεομυελικής καταστολής).

Δυσμενείς προγνωστικοί παράγοντες (→ έγκαιρη βιολογική θεραπεία)

Διάγνωση <40 ετών
Κορτικοστεροειδή κατά τη διάγνωση
Εκτεταμένη νόσος λεπτού εντέρου ή άνω πεπτικού
Βαθιά έλκη στην ενδοσκόπηση
Περιεδρική νόσος
Κάπνισμα (επιδείνωση νόσου)

Χειρουργική: Για επιπλοκές (στένωση, απόστημα, συρίγγια)

ΑΓΩΓΗ

5. Θεραπεία βάσει Εντόπισης & Βαρύτητας

Τελική ειλεΐτιδα - Ήπια:

Βουδεσονίδη 9mg/ημέρα × 6-8 εβδομάδες (1η επιλογή) — μείωση 3mg/εβδ μετά ύφεση
Μεσαλαμίνη (2ης επιλογής, περιορισμένο όφελος σε νόσο λεπτού εντέρου)

Τελική ειλεΐτιδα - Μέτρια/Βαρειά:

Κορτικοστεροειδή + Αζαθειοπρίνη
Ή απευθείας βιολογικό (Anti-TNF, Ustekinumab)

Κολίτιδα Crohn:

Όπως τελική ειλεΐτιδα + Mesalamine
Vedolizumab εναλλακτικά

Περιεδρική νόσος:

Αντιβιοτικά: Μετρονιδαζόλη + Σιπροφλοξασίνη (βραχυπρόθεσμα)
Χειρουργική παροχέτευση αποστήματος πριν Anti-TNF
Anti-TNF (Infliximab/Adalimumab) — 1η επιλογή συρίγγια
Ustekinumab εναλλακτικά

Μεθοτρεξάτη στη νόσο Crohn

15-25mg/εβδ SC/IM — εναλλακτική σε δυσανοχή/αποτυχία θειοπουρινών · ΟΧΙ σε ΕΚ (δεν υποστηρίζεται από δεδομένα)

Διατροφική υποστήριξη

Εντερική διατροφή ισοδύναμη με κορτικοστεροειδή σε παιδιά · σε ενήλικες βαρειάς νόσου ή προεγχειρητικής προετοιμασίας — εκτός ΤΠΝ ή μικρή παροχή εντέρου.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

6. Παρακολούθηση & Εμβολιασμοί

Τακτικές εξετάσεις

CBC, CRP, αλβουμίνη, σίδηρος/φεριτίνη q3-6 μήνες
Κοπρολευκαλβουμίνη (FCP) για αξιολόγηση ύφεσης
Ηπατικές εξετάσεις q3 μήνες σε ασθενείς με AZA ή MTX
B12 σε εκτεταμένη νόσο τελικού ειλεού
DEXA σε μακροχρόνια κορτικοστεροειδή

Εμβολιασμοί (πριν ανοσοκαταστολή)

Γρίπη (ετήσιος)
Πνευμονιόκοκκος PCV20
HepB (έλεγχος τίτλων)
HPV (έως 26 ετών)
Έρπης ζωστήρας (ανενεργός) — ΟΧΙ ζωντανά υπό ανοσοκαταστολή