Αξονική Σπονδυλαρθρίτιδα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ Γενικές Αρχές Θεραπευτικής Αγωγής

Η θεραπεία της νόσου γίνεται πάντα από τον ρευματολόγο
Η έναρξη της θεραπείας πρέπει να γίνεται άμεσα με τη διάγνωση
Σε όλους τους ασθενείς συνιστάται τακτική άσκηση και διακοπή καπνίσματος
Η εκτίμηση της ενεργότητας γίνεται με τους δείκτες ASDAS και BASDAI
Στόχοι: ASDAS < 1.3 ή BASDAI ≤ 4 (ύφεση ή ανενεργός νόσος)
Η αποτελεσματικότητα εκτιμάται 3-6 μήνες μετά την έναρξη/τροποποίηση

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Δείκτες Ενεργότητας Νόσου

ASDAS (Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score): Χαμηλή <1.3, Υψηλή ≥2.1, Πολύ υψηλή ≥3.5

BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index): Στόχος ≤4

Υπολογισμός ASDAS = 0.121×πόνος ΣΣ + 0.110×εκτίμηση ασθενούς + 0.073×πόνος περιφερικών + 0.058×πρωινή δυσκαμψία + 0.579×ln(CRP+1)

ΒΗΜΑ 1 ΜΣΑΦ

Χρήση ΜΣΑΦ (τουλάχιστον ένα) για ≥1 μήνα στις μέγιστες δόσεις ή <1 μήνα λόγω δυσανεξίας
Όλα τα ΜΣΑΦ θεωρούνται εξίσου αποτελεσματικά

ΒΗΜΑ 2 Βιολογικοί Παράγοντες

Ένδειξη: Δυσανεξία/αποτυχία ΜΣΑΦ + Υψηλή ενεργότητα (ASDAS≥2.1 ή BASDAI≥4) + Σύμφωνη γνώμη ρευματολόγου

Α. Anti-TNFs: Adalimumab, Certolizumab Pegol, Etanercept, Golimumab, Infliximab

Β. Anti-IL17: Bimekizumab, Ixekizumab, Secukinumab

Γ. tsDMARDs (JAK inhibitors): Tofacitinib (μόνο σε ΑΣ), Upadacitinib (ΑΣ και ΑΣχΑΕ)

ΑΣ = ακτινολογικά ευρήματα (sacroiliitis ≥ στάδιο 2 σε ακτινογραφία). ΑΣχΑΕ = θετικό MRI ιεροϊσχιακών ή/και ↑CRP χωρίς ακτινολογικά ευρήματα. Tofacitinib εγκεκριμένο μόνο για ΑΣ.

ΒΗΜΑ 3 Αλλαγή Θεραπείας

Ένδειξη: Δυσανεξία ή αποτυχία 1ου bDMARD (μείωση ASDAS<1.1 ή BASDAI<2) + Υψηλή ενεργότητα

Σύσταση: 2ο bDMARD ή 1ο tsDMARD

Anti-TNFs: Adalimumab, Certolizumab, Etanercept, Golimumab, Infliximab

Anti-IL17: Bimekizumab, Ixekizumab, Secukinumab

JAK inhibitors: Tofacitinib, Upadacitinib

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ Δόσεις Βιολογικών Παραγόντων

Φάρμακο	Δοσολογία
Adalimumab	40mg SC κάθε 2 εβδομάδες
Certolizumab Pegol	400mg SC εβδομάδες 0,2,4, μετά 200mg κάθε 2 εβδομάδες
Etanercept	50mg SC κάθε εβδομάδα
Golimumab	50mg SC κάθε μήνα (<100kg), 100mg SC (>100kg)
Infliximab	5mg/Kg IV εβδομάδες 0,2,6, μετά κάθε 6-8 εβδομάδες
Secukinumab	150mg SC εβδομάδες 0,1,2,3,4, μετά κάθε 4 εβδομάδες
Ixekizumab	160mg SC εβδομάδα 0, μετά 80mg κάθε 4 εβδομάδες
Bimekizumab	160mg SC κάθε 4 εβδομάδες
Upadacitinib	15mg 1x ημέρα
Tofacitinib	5mg 2x ημέρα ή 11mg 1x ημέρα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ειδικές Παρατηρήσεις

Σε περιφερική αρθρίτιδα: Σουλφασαλαζίνη ή Μεθοτρεξάτη
Σε ενθεσίτιδα: Τοπικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών
Σε νόσο Crohn/Ελκώδη κολίτιδα: Anti-TNF μονοκλωνικά ή JAK inhibitors
Σε ιριδοκυκλίτιδα: Anti-TNF μονοκλωνικά
Σε ψωρίαση: Συνεργασία με δερματολόγο
Σε παρατεταμένη ύφεση (ASDAS<1.3 για 6+ μήνες): Σταδιακή μείωση δόσης ή αύξηση διαστήματος χορήγησης bDMARD/tsDMARD
Βιοομοειδή: Σε αποτυχία bDMARD, η αλλαγή στο αντίστοιχο βιοομοειδές ΔΕΝ συνιστάται (και αντίστροφα)
Διακοπή: Τα υπάρχοντα δεδομένα ΔΕΝ υποστηρίζουν την πλήρη διακοπή bDMARD/tsDMARD σε ύφεση
Τόσο για ΑΣ όσο και για ΑΣχΑΕ: Secukinumab 150mg — δυνατή αύξηση σε 300mg ανά 4 εβδ. εφόσον ανεπαρκής ανταπόκριση
Certolizumab Pegol: εναλλακτικά 400mg SC κάθε 4 εβδ. ως δόση συντήρησης (αντί 200mg/2 εβδ.)