Φάρμακα για την αντιμετώπιση βρογχικού άσθματος και χρόνιων αποφρακτικών πνευμονοπαθειών Η στένωση των βρόγχων είναι το κύριο χαρακτηριστικό του βρογχικού άσθματος και των Χρόνιων Αποφρακτικών Πνευμονοπαθειών (ΧΑΠ) δηλ. της χρόνιας βρογχίτιδος και του εμφυσήματος. Παλαιότερα η στένωση των βρόγχων στο βρογχικό άσθμα είχε αποδοθεί αποκλειστικά σε βρογχόσπασμο και ο βρογχόσπασμος είχε γίνει περίπου συνώνυμο του βρογχικού άσθματος. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο βρογχόσπασμος είναι μόνο μέρος της παθολογίας του βρογχικού άσθματος, το οποίο χαρακτηρίζεται πλέον ως "χρόνια φλεγμονώδης νόσος". Συνέπεια αυτού είναι αντιφλεγμονώδη φάρμακα, (κυρίως εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή που στερούνται των παρενεργειών των συστηματικών) να αποτελούν πλέον τη βάση της θεραπείας του χρόνιου άσθματος. Τα εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά (κυρίως οι β2 διεγέρτες βραχείας δράσης) εξακολουθούν να είναι τα κύρια φάρμακα ταχείας ανακούφισης, κατά την "κρίση" βρογχικού άσθματος και δίδονται κατ' αρχήν επί ανάγκης. Στις ΧΑΠ αντιθέτως τα εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά (β2 διεγέρτες, αντιχολινεργικά) αποτελούν τη βάση της θεραπείας και χορηγούνται ασχέτως συμπτωμάτων. Εδώ σημαντική πρόοδος έχει γίνει με τους μακράς δράσης β2 διεγέρτες αφού μπορούμε έτσι να έχουμε μόνιμη βρογχοδιαστολή με χορήγηση εισπνοών δύο φορές την ημέρα. Οι β2 διεγέρτες μακράς δράσης είναι χρήσιμοι και στο άσθμα αλλά μόνο μαζί με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή. Τελευταία, από ορισμένους συνιστώνται και ως θεραπεία ανακούφισης. Επειδή στο άσθμα έχει μεγάλη σημασία η "εξοικονόμιση" κορτικοειδών, δηλ. η χορήγηση όσο δυνατόν μικρότερης δόσης, (ιδιαίτερα των συστηματικών) έχουν αναπτυχθεί άλλα αντιφλεγμονώδη ως φάρμακα προφύλαξης με κυριότερο εκπρόσωπο τα αντι-λευκοτριενικά. Το άσθμα είναι συχνά αλλεργικό. Παρόλα αυτά τα αντιισταμινικά φάρμακα ουδέποτε απέδωσαν και μπορεί να είναι και επικίνδυνα. Τέλος, τόσο στο άσθμα όσο και, κυρίως, στη ΧΑΠ συχνά συνυπάρχει μικροβιακή λοίμωξη που επιβάλλει χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών, χωρίς βεβαίως κατάχρηση. Επίσης, συχνό πρόβλημα, στη ΧΑΠ, είναι η πνευμονική υπέρταση, κύρια θεραπεία της οποίας είναι η αντιμετώπιση της υποξαιμίας με συνεχή χορήγηση οξυγόνου επί τουλάχιστον 18 ώρες ημερησίως. Αντιϋπερτασικά της πνευμονικής δεν υπάρχουν.

Πίνακες

Πίνακες κεφαλαίου

Πίνακας 3.1: Αδρενεργικοί διεγέρτες

Δραστική ουσία	Έναρξη δράσης [λεπτά]	Διάρκεια δράσης [ώρες]
Εισπνεόμενοι, βραχείας δράσης εκλεκτικοί (β2) διεγέρτες
Κλενβουτερόλη	30	8–10
Ορσιπρεναλίνη*	15–30	4
Σαλβουταμόλη	15	3–4
Τερβουταλίνη	6–15	2–4
Εισπνεόμενοι, μακράς δράσης εκλεκτικοί (β2) διεγέρτες
Σαλμετερόλη	10–20	12
Φορμοτερόλη	10–20	12
* μερικώς εκλεκτικός β-αδρενεργικός διεγέρτης