Tα οπιοειδή αναλγητικά μορφίνη, πεθιδίνη χρησιμοποιούνται συνήθως στην προνάρκωση και για την αντιμετώπιση του μετεγχειρητικού και χρόνιου (μορφίνη) πόνου. Στα οπιοειδή που χρησιμοποιούνται στην αναισθησία υπάγονται τα ταχείας έναρξης και βραχείας διάρκειας δράσης φαιντανύλη, αλφαιντανύλη, ρεμιφεντανίλη και σουφαιντανύλη.

Βραχυχρόνια αντιμετώπιση μετεγχειρητικού πόνου. Αντενδείξεις: Ιστορικό βαριάς αναφυλακτικής αντίδρασης από οποιοδήποτε φάρμακο (σύνδρομο Stevens-Johnson, τοξική επιδερμική νεκρόλυση κλπ) ή από ασπιρίνη (βρογχόσπασμος, αγγειοοίδημα κλπ) ή άλλα ΜΣΑΦ, ασθενείς µε γνωστή υπερευαισθησία στα σουλφοναµίδια. Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, ισχαιμική καρδιοπάθεια, αγγειακή εγκεφαλοπάθεια, περιφερική αρτηριοπάθεια, φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, ενεργό πεπτικό έλκος ή ιστορικό γαστρορραγίας, ως αναλγητικό σε επεμβάσεις αορτοστεφανιαίας παράκαμψης, κύηση (3ο τρίμηνο), γαλουχία. Ανεπιθύμητες ενέργειες: Οι συχνότερες μετεγχειρητική αναιμία, δυσπεψία, φατνιακή οστεΐτιδα μετά εξαγωγή οδόντος, νευρικότητα, αϋπνία, υπαισθησία, υπέρταση ή υπόταση, αναπνευστική ανεπάρκεια, φαρυγγίτιδα, οσφυαλγία, ολιγουρία, περιφερικό οίδημα, υποκαλιαιμία, αύξηση κρεατινίνης. Σε σπάνιες περιπτώσεις βρογχόσπασμος, ηπατίτιδα και σοβαρές δερματικές αλλεργικές αντιδράσεις (σύνδρομο Stevens-Johnson επιδερμική νεκρόλυση). Μετά από εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης υψηλότερος κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών (ορώδες έκκριμα στην τομή, λοίμωξη, καρδιακά και θρομβοεμβολικά επεισόδια κ.ά.) Αλληλεπιδράσεις: Ενισχύει τη δράση των αντιπηκτικών παραγώγων της κουμαρίνης και αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγιών από το πεπτικό σε συγχορήγηση ασπιρίνης (ακόμα και σε χαμηλές δόσεις)και άλλων ΜΣΑΦ. Ανταγωνίζεται τη δράση των διουρητικών και αντιυπερτασικών ουσιών με αύξηση του κινδύνου νεφροτοξικότητας. Αυξάνει τη νεφροτοξικότητα της κυκλοσπορίνης και του τακρόλιμους. Η στάθμη της αυξάνει σε συγχορήγηση φλουκοναζόλης και κετοκοναζόλης και μειώνεται με ριφαμπικίνη, καρβαμαζεπίνη και φαινυτοΐνη. Σε συγχορήγηση αυξάνει τη στάθμη της δεξτρομεθορφάνης, της ομεπραζόλης, του λιθίου και της μεθοτρεξάτης.

Eπισκληρίδια και ενδορραχιαία αναισθησία.

Nαυτία, έμετος, υπόταση, μυϊκή δυσκαμψία, ρίγος, βραδυκαρδία, οξεία αναπνευστική καταστολή, άπνοια. Λοιπά: Βλ. Φαιντανύλη Κιτρική.

Ενισχύει τη δράση των αντιπηκτικών παραγώγων της κουμαρίνης και αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγιών από το πεπτικό σε συγχορήγηση ασπιρίνης (ακόμα και σε χαμηλές δόσεις)και άλλων ΜΣΑΦ. Ανταγωνίζεται τη δράση των διουρητικών και αντιυπερτασικών ουσιών με αύξηση του κινδύνου νεφροτοξικότητας. Αυξάνει τη νεφροτοξικότητα της κυκλοσπορίνης και του τακρόλιμους. Η στάθμη της αυξάνει σε συγχορήγηση φλουκοναζόλης και κετοκοναζόλης και μειώνεται με ριφαμπικίνη, καρβαμαζεπίνη και φαινυτοΐνη. Σε συγχορήγηση αυξάνει τη στάθμη της δεξτρομεθορφάνης, της ομεπραζόλης, του λιθίου και της μεθοτρεξάτης. 15. ΦΑΡΜΑΚΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Προσοχή στη χορήγηση (βλ. και Αλληλεπιδράσεις): Υπάρχει περιορισμένη κλινική εμπειρία στη χρήση του πέραν των 3 ημερών. Σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά συμβάματα, όπως υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, διαβήτης και κάπνισμα, στους οποίους χορηγείται μόνο μετά από προσεκτική εκτίμηση. Προσοχή απαιτείται σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για αιμορραγίες από το πεπτικό (ιστορικό, συγχορήγηση άλλων ΜΣΑΦ). Οι αντιδράσεις υπερευαισθησίας που μπορεί να προκληθούν είναι σπάνιες, αλλά σοβαρές. Να διακόπτεται η χορήγηση με την πρώτη εμφάνιση σημείων υπερευαισθησίας, λόγω του κινδύνου σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων (ιδιαίτερα σε ασθενείς με ιστορικό αντιδράσεων στα σουλφοναμίδια). Σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία, ηπατική δυσλειτουργία, αφυδάτωση (να διορθώνεται πριν τη χορήγηση). Στα σημεία τομών των εγχειρήσεων, λόγω συχνών λοιμώξεων. Δεν συνιστάται σε γυναίκες που προσπαθούν να μείνουν έγκυες.

40mg ενδοφλεβίως ή ενδομυϊκώς, μετά 20-40mg κάθε 6-12 ώρες ανάλογα με τις ανάγκες με μέγιστη ημερήσια δόση 80mg. Σε ηλικιωμένα άτομα με σωματικό βάρος <50kg το ήμισυ των ανωτέρω δόσεων. Δεν συνιστάται σε παιδιά και εφήβους <18 ετών.

Βλ. Φαιντανύλη Κιτρική.