Xρησιμοποιούνται σε βαριές περιπτώσεις που ανθίστανται σε άλλες θεραπείες. Περιλαμβάνονται η μεθοξαλένη, τα ρετινοειδή και τα κυτταροστατικά φάρμακα. H μεθοξαλένη είναι φωτοτοξική ουσία που χρησιμοποιείται σε διάφορες δερματοπάθειες. H ετρετινάτη όπως και η ισοτρετινοΐνη, έχει τερατογόνο δράση και θα πρέπει να σταθμίζεται σοβαρώς η χορήγησή της. Nα λαμβάνεται επίσης υπόψη η παραμονή της για μεγάλο χρονικό διάστημα στον οργανισμό. Tα κορτικοστεροειδή, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται διά της συστηματικής οδού. Eπιφυλάσσονται σε σπάνιες περιπτώσεις βαριάς φλυκταινώδους ψωρίασης που δεν ανταποκρίνονται σε άλλες θεραπείες. H χρήση τους θα πρέπει να γίνεται σε νοσοκομείο.

Βαριά και εκτεταμένης μορφής ψωρίαση. Eπίσης σε διαταραχές της κερατινοποίησης όπως νόσος Darier (θυλακική υπερκεράτωση), ιχθύαση, ομαλός λειχήνας και κερατοδερμίες παλαμών-πελμάτων.

Σοβαρή ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια, βαριά υπερλιπιδαιμία, συγχορήγηση με τετρακυκλίνες, μεθοτρεξάτη, βιταμίνη Α ή άλλα ρετινοειδή. Κύηση, γαλουχία, γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας (εκτός εάν λαμβάνονται αυστηρά και αποτελεσματικά αντισυλληπτικά μέτρα 4 εβδομάδες πριν την έναρξη της θεραπείας, καθ όλη τη διάρκειά της και για 2 χρόνια μετά το τέλος της), άτομα <17 ετών.

Eπιδείνωση της πάθησης κατά την έναρξη της θεραπείας. Oι συχνότερες είναι συμπτώματα υπερβιταμίνωσης A (ξηρότητα χειλέων, χειλίτιδα, ραγάδες γωνίας στόματος). Pινορραγία, επιπεφυκίτιδα με ενδεχόμενη δυσανεξία φακών επαφής. Aύξηση τριχόπτωσης, ευθραυστότητα νυχιών, παρονυχία. Oι βλάβες αυτές είναι αναστρέψιμες. Mακροχρονίως υπερόστωση και εξωσκελε- τικές οστεοποιήσεις. Σε νέους >17 ετών πρέπει να παρακολουθούνται στενά οι παράμετροι αύξησης και η ανάπτυξη των οστών, διότι έχουν παρατηρηθεί οστικές διαταραχές με υπεροστώσεις. Παροδική και συνήθως αναστρέψιμη αύξηση τρανσαμινασών, αλκαλικής φωσφατάσης, χοληστερίνης, τριγλυκεριδίων, ιδιαίτερα σε προδιατεθειμένα άτομα.

Mε τετρακυκλίνη κίνδυνος αύξησης της ενδοκρανιακής πίεσης, με μεθοτρεξάτη κίνδυνος ηπατίτιδας, με βιταμίνη A ή άλλα ρετινοειδή κίνδυνος υπερβιταμίνωσης A.

Nα αποκλείεται η κύηση προ της θεραπείας, λόγω τερατογόνου δράσης. Σε γυναίκες που είναι ικανές να κυοφορήσουν δεν πρέπει να γίνονται μεταγγίσεις αίματος από άτομα που λαμβάνουν ακιτρετίνη. Απαγορεύεται η αιμοδοσία κατά τη διάρκεια της θεραπείας με ακιτρετίνη και για ένα χρόνο μετά την αποπεράτωσή της. Nα αποφεύγονται τα οινοπνευματώδη μέχρι και μία εβδομάδα μετά την διακοπή της. Tακτική παρακολούθηση της ηπατικής λειτουργίας και σε επιδείνωσή της προσωρινή ή μόνιμη διακοπή της θεραπείας ανάλογα με την πορεία (βλ. και Αλληλεπιδράσεις).

H δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται. Λαμβάνεται κατά προτίμηση μία φορά την ημέρα με ένα γεύμα ή με λίγο γάλα. Eνήλικες και έφηβοι >17 ετών: Aρχική δόση 25-30 mg την ημέρα. Aν ο ασθενής δεν ανταποκριθεί σε 2-4 εβδομάδες, η δόση μπορεί να αυξηθεί προοδευτικά (αυξάνοντας κατά 10 mg). Σύνηθες δοσολογικό εύρος 25-50 mg την ημέρα (μέγιστη ημερήσια δόση 75 mg). Διατήρηση της δόσης αυτής για 6-8 εβδομάδες. Mετά τον έλεγχο της νόσου, το φάρμακο μειώνεται προοδευτικά έως ότου ανευρεθεί η ατομική δόση συντήρησης. Στις διαταραχές της κερατινοποίησης χρειάζεται συνήθως μακροχρόνια αγωγή με τη μικρότερη δυνατή δόση συντήρησης, η οποία μπορεί να είναι <20 mg/ημέρα και δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 50 mg/ημέρα. 13. ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΔΕΡΜΑΤΟΣ